Η μείωση ΦΠΑ στις κάρτες «φάρμακο» για τη φοροδιαφυγή

Μελέτη της MasterCard εκτιμά την αύξηση φορολογικών εσόδων κατά 2-4% του ΑΕΠ

Η περίπτωση της Αργεντινής χρησιμοποιήθηκε αρκετές φορές τον τελευταίο χρόνο στη σύγκρισή της με την Ελλάδα με αφορμή την παρέμβαση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Οι εκπρόσωποι της MasterCard στη χώρα μας επιχειρούν, ωστόσο, μια άλλη προσέγγιση, αξιοποιώντας την εμπειρία χωρών όπως η Αργεντινή ή η Νότια Κορέα, οι οποίες χτυπήθηκαν από παρόμοια οικονομική κρίση με αυτή που περνάει σήμερα η χώρα μας και υποχρεώθηκαν να πάρουν μέτρα για τη μείωση της φοροδιαφυγής.

Κοινός παρονομαστής και στις τρεις περιπτώσεις, εκτός από την οικονομική κρίση, η μεγάλη έκταση της φοροδιαφυγής και η σχετικά περιορισμένη χρήση του πλαστικού χρήματος, τη δεκαετία του ’90. Τα συμπεράσματα αυτής της μελέτης, που ολοκλήρωσε η MasterCard, βρίσκονται ήδη στα χέρια του υπουργού Οικονομικών Γιώργου Παπακωνσταντίνου, αλλά και σε όλους τους εκπροσώπους των εμπορικών φορέων, που καλούνται να συμμετάσχουν στην προσπάθεια με έπαθλο την αύξηση της κατανάλωσης.

Η μελέτη προτείνει τη μείωση του ΦΠΑ κατά δύο μονάδες για όλες τις συναλλαγές που γίνονται με κάρτες –είτε χρεωστικές είτε πιστωτικές–, μέτρο που εκτιμάται ότι θα οδηγήσει στη μείωση της φοροδιαφυγής κατά 2–4 περίπου μονάδες του ΑΕΠ. Να σημειωθεί ότι η φοροδιαφυγή αποτελεί το νούμερο ένα πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας, καθώς υπολογίζεται ότι αντιστοιχεί στο 26% έως και 35% του ΑΕΠ και μεταφράζεται σε 55 έως 85 δισ. ευρώ, αδήλωτου εισοδήματος.

Πολλές ομοιότητες

Οπως εξηγεί ο επικεφαλής της Κεντρικής και Περιφερειακής Ευρώπης, ο κ. Αθανάσιος Γεραμάνης, η εμπειρία της Αργεντινής παραπέμπει σε αντίστοιχα προβλήματα με αυτά που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα μας. Την περίοδο του 1999, το ΑΕΠ μειώθηκε δραματικά, το χρηματοοικονομικό σύστημα αντιμετώπισε προβλήματα ρευστότητας, ενώ οι κάρτες ήταν ευρύτατα διαδεδομένες κυρίως ως μέσο πίστωσης, οδηγώντας μερίδα των νοικοκυριών σε υπερχρέωση.

Η κυβέρνηση υποχρεώθηκε να αυξήσει το ΦΠΑ από το 18% στο 21% προκειμένου να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα, ενώ το 2001 απαγόρευε με νόμο τις συναλλαγές με μετρητά άνω των 1.000 πέσος (δηλαδή 1.000 δολαρίων). Συμπληρωματικά, όλες οι συναλλαγές που δεν γίνονταν με ηλεκτρονικό τρόπο, όπως κάρτες, εμβάσματα κ. λπ., εξαιρούνταν από τα φορολογικά κίνητρα. Το υπουργείο Οικονομικών συνόδευσε τα μέτρα για τη μείωση της φοροδιαφυγής με κίνητρα που έδωσε στους κατόχους καρτών, όπως η δυνατότητα μείωσης του ΦΠΑ έως 5 μονάδες για όλες τις συναλλαγές με χρεωστικές κάρτες. 

Επιδιώκοντας μάλιστα να περιορίσουν τη φοροδιαφυγή σε συγκεκριμένους τομείς, καθιέρωσαν διαφοροποιήσεις στην επιστροφή ΦΠΑ. Ετσι η μείωση ήταν 2,12% για τις αγορές καυσίμων με κάρτα και στο 4,13% για τις υπόλοιπες συναλλαγές, ενώ για τις συναλλαγές με πιστωτική κάρτα η επιστροφή ήταν της τάξης του 3%. Δέκα χρόνια μετά την κρίση της Αργεντινής, οι επιστροφές φόρων συνέβαλαν στη μείωση της φοροδιαφυγής σε ποσοστό 2% έως 4% του ΑΕΠ, ενώ συνολικά η παραοικονομία στη χώρα έχει περιοριστεί στο 33% από το αρχικό 40%.

H περίπτωση της N. Kορέας

Ενδιαφέρον σύμφωνα με τη σχετική μελέτη παρουσιάζει και η εμπειρία της Νότιας Κορέας, η περίπτωση της οποίας είναι αρκετά συγκρίσιμη με αυτή της Ελλάδας, καθώς συγκεντρώνει μεγάλο αριθμό μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που φθάνει τα 2,5 εκατ. ευρώ. Η παραοικονομία την περίοδο της οικονομικής κρίσης του 1997 έφθανε το 35% και μεγάλος αριθμός μμε προτιμούσε τις συναλλαγές με μετρητά, προκειμένου να αποφεύγει την έκδοση αποδείξεων, παρά το γεγονός ότι οι κάρτες γίνονταν ευρέως αποδεκτές στα καταστήματα.

Η κυβέρνηση εφάρμοσε ένα γενναίο πρόγραμμα φοροαπαλλαγών για τους κατόχους πιστωτικών καρτών, που περιελάμβανε μείωση του φόρου έως 5 εκατομμύρια γουάν (4.200 δολάρια) ή μείωση κατά 20% του φορολογητέου εισοδήματος για τις συναλλαγές που γίνονταν με κάρτες. Αντίστοιχα κίνητρα δόθηκαν για τους εμπόρους, με επιστροφή του 2% του ΦΠΑ (όσο δηλαδή πλήρωναν ως προμήθεια στην τράπεζα) για τις συναλλαγές με κάρτες. 

Το μέτρο συνοδεύθηκε με την υποχρέωση όλων των εμπόρων που είχαν ετήσιο εισόδημα άνω των 16.000 δολαρίων, να υποβάλλουν κάθε χρόνο στοιχεία στις φορολογικές αρχές για το ύψος του ΦΠΑ που εισέπρατταν, παράλληλα με την υποχρέωση να πραγματοποιούν ένα συγκεκριμένο ποσοστό με κάρτες, ανάλογα με το είδος του εμπορίου. Εντοπίζοντας ως πεδίο σημαντικής φοροδιαφυγής τον κλάδο των ταξιδιών και αναψυχής, επέβαλαν την υποχρεωτική διενέργεια όλων των συναλλαγών άνω των 50.000 γουάν (42 δολαρίων) με κάρτα, ενώ όλοι οι έμποροι που αθετούσαν τις υποχρεώσεις αυτές, επιβάλλονταν σε περαιτέρω εξονυχιστικό έλεγχο από τις φορολογικές αρχές.

Aύξηση συναλλαγών

Τα αποτελέσματα της εμπειρίας της Νότιας Κορέας υπήρξαν εντυπωσιακά, αφού την περίοδο 1999–2009 η χρήση της κάρτας από τα νοικοκυριά αυξήθηκε από 16% στο 65%, ενώ οι συναλλαγές στα σημεία πώλησης με τις πιστωτικές κάρτες αυξήθηκαν κατά 142% και με χρεωστικές κάρτες κατά 2.216%. Σύμφωνα με την Εθνική Αρχή Φορολόγησης, η διεύρυνση της φορολογικής βάσης που επιτεύχθηκε ήταν πολύ μεγαλύτερη από τα έσοδα που έχασε το κράτος μέσω των φοροαπαλλαγών και η φοροδιαφυγή στη χώρα έχει περιοριστεί κατά περίπου πέντε μονάδες.

Πηγή: Καθημερινή